Kümeleme Analizi – Porter Elmas Modeli

Kümeleme Analizi - Porter Elmas Modeli

Kümelenme yaklaşımı, 1920’lerde A.Marshall tarafından ortaya atılmış ancak 1990’larda M.Porter’ın “The Competitive
Advantage of Nations” çalışması ile popülerlik kazanmıştır. Kümelenme, aynı coğrafyada, benzer iş kolunda, aynı değer
zincirinde faaliyet gösteren, birbiriyle işbirliğinde bulunan ve aynı zamanda birbirine rakip olan işletmelerin ve onları destekleyici
kurumların bir araya gelmesi olarak tanımlanmıştır.

 

Porter_elmas_modeli

Poter_Elmas_Models

KÜMELENMENİN ÖN ŞARTLARI

a. Uzmanlaşmış iş gücü,
b. Üniversiteler ve araştırma kurumları,
c. Etkili bir koordinasyon ve ağ yapısı,
d. Sanayi yapısının yetkinliği,
e. Kültürel politikalar,
f. Ulusal politikalar,
g. Yerel politikalar,
h. Coğrafi konum,
i. Tedarikçiler,
j. Ulaşım altyapısı,
k. Hayat standardı,
l. Yerel Sermaye,
m. Ücretler,

Bölgenin yapısı
o. Teknoparklar
p. İç talep

Bunların yanında,  değerlendirmelere dahil edilmesi gerekli görülen diğer değişkenler de sıralanabilir. Kümeleme analizi yapısı bir proje olarak görülebilir. Bu durumda ekibin oluşturulması, ilgili paydaşların belirlenmesi, görevlerin tanımlanması ve zamanlanması gereklidir. Bu gereklilikler dahilinde kriterler analiz için dahil edilebilir.

KÜME ANALİZİ (PORTER ELMAS MODELİ)

Porter’ın gerçekleştirdiği araştırmaları sonucunda, uluslararası rekabet analizi gerçekleştirilirken dört ana faktörün
değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Porter’ın Elmas Modeli sektörlerin rekabet gücünün bu dört ana faktör
kapsamında göreceli olarak değerlendirilmesine dayanır. Porter yaklaşımında belirleyici olduğunu saptadığı unsular ise;
• Faktör Koşulları
• Talep Koşulları
• İlgili ve Destekleyici Sektörler
• Firma Yapısı, Stratejisi ve Rekabet Durumu

1 Faktör (Girdi) Koşulları

Çevresinde var olan işletmelerin ve yapının üretimini etkileyen faktörler değerlendirilir.  Bazı örnekler ise şöyledir;

  • Yerleşik ana sanayi yapısı,
  • Ana yükleniciler ile son kullanıcılar arasındaki mesafe,
  • fiziki kümelenme için uygun arazi koşulları,
  • Diğer ülkelere göre iş gücü maliyeti,
  • Kalifiye ve yetişmiş insan gücü,
  • Üniversitelerin yapısı ve yakınlığı,
  • Yatım maliyeti 0 Noktasına ulaşma süresi,
  • kümelenme yan sanayinin firmalarının sermaye yapısı,
  • fiziki alt yapı ihtiyacı,
  • Enerji maliyeti ( Ne kadar önemli olduğunu göreceksiniz)

2 Firma Yapısı, Stratejisi ve Rekabet

  • Vergiler ve Teşvikler
  • SK/O Yönergesi
  • KOBİ’lerin sayısı
  • Kümelenmenin fiyat temelli rekabete tepkisi
  • Yenilikçi firma sayısı
  • Firmalar arası işbirliği seviyesi
  • Patent, Marka vb yenilikçilik göstergeleri

.3 Talep Koşulları

Ulusal ve bölgesel talep koşullarını incelemektedir.

• Coğrafi konum
• İç talep
• Sektörel stratejik hedefler
• Dış talebin değişimi
• Sektörün seri üretime yatkın olup olmaması
• Sektörel sertifikasyon gereksinimleri
• Dış pazar penetrasyon güçlüğü/zorluğu
• Tek müşteriye bağımlı olup olmama durumu
• Özel ve nitelikli kuralların maliyetleri olumsuz etkilemesi

.4 İlgili Destekleyici Kuruluşlar

İş yapısının destekleyici kaynaklar ele alınır. Bunlar işletmenin ana faaliyetleri dışında hizmet veya ürün ulaştırmada kullandığı tamamlayıcı işletmeler olabilir. İşletmelerin rekabetçi piyasada varolması, firma avantajına sağlayacaktır. Bu açıdan yalnızca maliyet anlaşılabilir ancak rekabet tek başına maliyete odaklamaz, geliştirmeyi destekleyen bir mekanizma sayesinde daha verimli ve rekabetçi olacaktır.
• Nitelikli işgücüne yönelik üniversite işbirliklerinin varlığı
• Sektörel öbeklenme kuruluşlarının varlığı, yetkinliği, aktifliği
• İlgili devlet kurumlarının varlığı (kosgeb ortak işletme projeleri ve destekleri)
• Kümelenmenin yardımcı sanayi paydaşlarını destekleyici ana sanayi kuruluşlarının varlığı

INOVASYON ODAKLI KÜMELENME

Hep duyuyoruz inovasyon kelimesini, artık uyguluyoruz da. Bu neden gerekli? neyi getiriyor? Bu soruların karşılığında birçok değerlendirmeyle karşılaşıyoruz. Özünde GELİŞİM sağlıyor. Ancak genelde anlaşılan ürün bazlı bir yaklaşım oluşu belkide bize asıl gelişme göstermemiz gereken noktayı vurguluyordur. Neden daha çok üniversiteler ”X. İnovasyon haftası” etkinliklerine yer vermeye çalışıyor? neyi amaçlıyor? Bu etkinliklerde en çok beklenti yeni ürünlerdir. Aslında doğrudur yeni ürünler yeni yöntemleri de getirir, ancak her zaman ürüne odaklanmamız da bizi ne derece geliştirdiğini düşünmekteyim. Tüm herkesin inovasyon seferi gerçekleşsin, bizim değer zicirimiz gelişsin büyüsün, stratejilerimiz daha belirgin ve ”nokta atışı”yaklaşımında olsun.

İnovasyon ve Kümelenmeler
İnovasyon fikrinin sahibi sayılan Avusturyalı ekonomist Schumpeter 1930’da “yenilik” içeren fikirlerin %80’inin
çevrede zaten var olan fikirlerden ortaya çıktığını söylemiştir.  ( Doğaya dikkat – Unutmadan ziyarete gitmeli ) Yenilik  gerçekleştirmek için önce ve sonra ile devam eden bir metodolojinin olduğunu düşünmüyorum. Belirttiğim yaklaşımlar var ancak  işe yaramadığını da dile getirmiyorum. Bence bir sanat çalışması da olabilir, mühendislik yaklaşımı da olabilir. Nasıl belirlendiği aslında sizin nasıl algıladığınıza bağlı. Kulakları üşümesin diye ponpon kulaklıkları icat eden 1800 yıllarında USA’da ilk okula giden bir yumurcaktı.  Neyse Model için en iyiye ulaşma yeniliklerden geçmektedir. Bunlar;
• İşbirliği içerisinde bilgilerin paylaşılması yoluyla yeniliklere ulaşmak,
• Mükemmeliyeti hedeflemek,
• Ekonominin gerçek can damarı olan KOBİ’lerin uluslararasılaşmasını sağlamak,
• Sanayinin değişimi ve yeni endüstriyel değer zincirlerinin oluşmasını tetiklemek

Aslında kümelemenin amaçladığı pazarlama için bir güç birliği oluşturmak. Bu oluşumun pazarlamada ve inovasyonda gelişmesini sağlamaktır.  Oluşturulan birlikten inovasyon çalışmaları ve bağlı olarak bir gelir sağlaması beklenir. İnovasyon  ile ilgili örnekler için gelecekte bir yazı hazırlayacağız. Oluşan kümeleme sonucu, geliştirilen projeler ve sonrasında fayda yaratan model, hızlı üretim, az maliyet ve kar’a etkisi olmuştur. Buna güzel örneği olan, açık inovasyon temelli bir işletme.  MS peter kahve hizmeti veren ve müşterilerinin yeni tatlar geliştirmesi için bir labaratuar sağlayan kuruluş.  Temelinde bu düşünce ile gerçekleşen çalışmalarda açık kaynaklı inovasyonda müşteri ya da kullanıcılar, açık kaynaklı patent literatürü ve açık kaynaklı bilimsel literatür en önemli dış kaynaklardır. Firma dışında bulunan bilgiye ulaşmak için güven esasına dayalı ilişkinin kurulması gerekmektedir. Firmalara kümelemede uygun kanal bulmasından yine destek kuruluşlarına ihtiyaç olabilir. Örnek olarak AİA ve dış ticaret bakanlığı hizmetleri verilebilir.

Kümelenmeler zamanla evrim geçirmekte olan canlı oluşumlardır. Örneğin İsveç ekonomisinin ilk kümelenme-
STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş. yine önemli örnek oluşturan otomotiv kümelenmesi , şeker üretiminden, şeker üretiminin ihtiyaç duyduğu rulman üretimine geçen yapının evrimleşmesine 1920’lerde SKF, Volvo, Bufers gibi firmalarla başlamış, zamanla sayısız evrim geçirerek ve bilgiyi üreterek içerisinden otomotiv güvenliği yeniliğini çıkartmış; dünyaya yaymıştır. Şimdilerde bu yapı yine evrim geçirerek 3D-Teknolojisi ve Telematics konularında bilgi üreten merkez konumuna erişmiştir.

 

NELER HEDEF OLMALI?

a. Yatırımcılar için gerekli altyapıyı sağlamak, ( Sadece melek yatırımcı anlaşılmasın)
b. Kümede oluşacak ürün ve uygun teknoloji ile farklı ürünlerle zenginleştirme kabiliyeti;
c. Uluslararası standartlarda eğitim görmüş, nitelikli ve deneyimli bir iş gücüne sahip olmak,
d. Güçlü bir ağyapı oluşumu,
e. Üniversite ile sanayi işbirliklerini sağlamak, zira akademik taraf her zaman  öndedir,
f. Küme dahilinde iş yapma ve ortak iş yapma kültürünü geliştirmek